Przejdź do treści
Notatki z pracowni

Naczynia i rytm dnia: talerz to tylko jeden kolor obrazu

Warzywa i owoce dobrze robią naczyniom wtedy, gdy towarzyszą im ruch, sen, umiar w soli i regularne badania. Tu zebraliśmy te pozostałe barwy, dzień posiłków od rana do wieczora, zakupy na targu i środki ostrożności.

Przejdź do sygnałów ostrzegawczych
Wooden windmill standing in a golden wheat field under a blue sky
Crates of yellow plums framed by crates of dark blue plums
Market stall with a canopy and hand-painted signs on a town square

szkice z pola, sadu i rynku

Notatki na marginesie

Pięć nawyków, które malują obraz razem z talerzem

Naczynia krwionośne, ciśnienie i przemiana materii zależą od całego stylu życia. Kolorowe posiłki to ważna część, ale nie jedyna.

Ruch

Codzienny ruch w rozmownym tempie

Spacer, rower, pływanie, prace w ogrodzie. Regularna, umiarkowana aktywność wiąże się z lepszą kondycją serca i naczyń. Długie siedzenie warto przerywać choćby krótkim przejściem po mieszkaniu czy biurze.

Sól

Mniej soli, więcej ziół

Nadmiar soli sprzyja wzrostowi ciśnienia. Warzywa i owoce dają potas, ale sól z wędlin, serów, pieczywa i gotowych dań potrafi ten obraz zamazać. Koperek, czosnek, majeranek i pieprz ziołowy pomagają ją ograniczyć.

Dym

Bez papierosów

Palenie tytoniu jest jednym z najlepiej poznanych czynników uszkadzających naczynia. Żaden talerz tego nie zrównoważy. Pomoc w rzucaniu palenia można uzyskać u lekarza rodzinnego i w poradniach antynikotynowych.

Sen

Sen i umiar w alkoholu

Krótki, przerywany sen i regularne picie alkoholu wiążą się z wyższym ciśnieniem i gorszą przemianą materii. Wieczorny posiłek warto zjeść kilka godzin przed snem, lżej i z warzywami.

Badania

Regularne badania kontrolne

Pomiar ciśnienia, lipidogram i poziom glukozy na czczo to proste badania, które pokazują, jak radzą sobie naczynia i przemiana materii. Jak często je robić, ustal z lekarzem rodzinnym; dorośli mogą też korzystać z bezpłatnych programów profilaktycznych.

Mieszalnik farb

Jeden dzień, sześć zagłębień mieszalnika

Przykład zwykłego dnia pracy. Godziny są umowne; liczy się to, że kolor pojawia się w większości posiłków.

  1. 7:00 · śniadanie

    Owsianka z jabłkiem i borówkami

    Starte jabłko, garść borówek (zimą mrożonych), kilka orzechów włoskich.

  2. 10:30 · drugie śniadanie

    Kanapka z zieloną warstwą

    Pieczywo żytnie, twarożek, rzodkiewka, sałata i szczypiorek.

  3. 13:30 · obiad

    Pół talerza warzyw

    Ryba lub kurczak, kasza, surówka z marchwi i pieczona dynia albo buraki.

  4. 16:00 · podwieczorek

    Owoc zamiast batonika

    Kilka śliwek, gruszka albo miseczka truskawek, z jogurtem naturalnym.

  5. 19:00 · kolacja

    Lekka miska warzyw

    Kalafior i brokuły z jajkiem, natką i odrobiną oleju rzepakowego.

  6. przez cały dzień · woda

    Czysta woda w szklance

    Woda do posiłków i między nimi, a słodzone napoje rzadko.

Shopper at a market hall stall stacked with peppers, aubergines and cauliflower
Kartka na targ

Jak wybierać, myć i przechowywać warzywa i owoce

  • Wybieraj jędrne i pachnące. Bez pleśni, miękkich plam i uszkodzeń skórki; owoce sezonowe z okolicy często mają lepszy smak.
  • Pytaj o pochodzenie. Na targu i w warzywniaku sprzedawca zwykle wie, co jest dziś lokalne.
  • Myj tuż przed jedzeniem. Pod bieżącą wodą, a korzenie szczoteczką; mycie przed włożeniem do lodówki skraca trwałość.
  • Przechowuj osobno. Jabłka i pomidory oddają etylen, który przyspiesza dojrzewanie innych produktów; ziemniaki i cebulę trzymaj w ciemnym, chłodnym miejscu.
  • Zamrażaj nadmiar. Jagody, śliwki bez pestek czy pokrojona papryka dobrze znoszą zamrażarkę.
  • Planuj jedno danie z resztek. Zupa krem albo zapiekanka warzywna pod koniec tygodnia pozwala nic nie wyrzucać.
Wyblakłe próbki

Środki ostrożności i sygnały, z którymi idzie się do lekarza

Warzywa i owoce są bezpieczne dla większości dorosłych, ale w kilku sytuacjach warto najpierw porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą.

Kiedy zachować ostrożność

  • Leki przeciwzakrzepowe (np. z grupy antagonistów witaminy K): duże wahania ilości zielonych liści mogą wpływać na ich działanie. Utrzymuj podobną ilość z dnia na dzień i ustal ją z lekarzem.
  • Choroby nerek: przy zaleceniu ograniczenia potasu ilość warzyw i owoców dobiera lekarz lub dietetyk.
  • Grejpfrut: wchodzi w interakcje z niektórymi lekami, m.in. na cholesterol i ciśnienie. Sprawdź ulotkę lub zapytaj farmaceutę.
  • Alergie i nietolerancje, choroby jelit, refluks: niektóre surowe warzywa i owoce mogą wywoływać dolegliwości.
  • Cukrzyca: owoce są w porządku, ale warto pilnować porcji i unikać soków; szczegóły ustal z lekarzem.

Sygnały, których nie warto odkładać

  • Ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej, nagła duszność: dzwoń pod 112.
  • Nagłe osłabienie jednej strony ciała, opadający kącik ust, trudność w mówieniu: dzwoń pod 112.
  • Często wysokie wyniki pomiaru ciśnienia, kołatanie serca, zawroty głowy.
  • Obrzęki nóg, ból łydek przy chodzeniu, zmiany w krążeniu w kończynach.
  • Niezamierzony spadek masy ciała, przewlekłe zmęczenie, długotrwałe zmiany w pracy jelit.
  • Zmiany w samopoczuciu lub w funkcjonowaniu organizmu, które utrzymują się i budzą niepokój.

Pracownia otwarta

Chcesz o coś dopytać albo zaproponować temat?

Napisz do nas o tekstach z palety. Nie odpowiadamy na pytania o leczenie, ale chętnie wyjaśnimy, co mieliśmy na myśli, i dopiszemy brakujące kolory.